Patronus/Cliens. Veldig viktig i det antikke Roma. Caesar og senatorane var intenst opptekne av kva dei kunne gjere for andre, kva dei kunne gje til andre. Så kom andre i gjeld til dei. Det vart då forventa at desse røysta på dei, stilte som vitne i rettssaker, hjalp dei til viktige posisjonar, støtta dei i senatet etc. Di meir makt ein hadde, di meir kunne ein gjere vel mot andre som trengte ei teneste, di fleire stod i gjeld til ein. Det gjaldt å ha eit stort nettverk av klientar. Særskilt viktig var det å gjere tenester for, og å ha kontaktar med, dei som stod høgt i statushierarkiet.

Jesus tok direkte oppgjer med denne tankegangen i mykje av si forkynning. "Gje utan å vente attende", "Den største skal vere som den minste" etc. Typisk Jesus, må vi seie - typisk på den måten at han var radikal og "sette skåpet på plass" på måtar som kunne "riste i spelebrettet". Om ein kunne byggje sivilisasjon av Jesu ord åleine...? Nei, nok ikkje. Den kristne kyrkja må ha både GT og tradisjonar og skapingsteologi etc. Eit anna viktig poeng er at Jesu ord bør setjast i kontekst av samanhengen - jødisk-hellenistisk-romersk samtid. 

Når alt dette er sagt: Gje utan å vente attende... Hm. Som eit visdomsprinsipp er det bra. Ein kan ikkje fylgje det ukritisk, med mindre ein vil gå i kloster. 

Ein kan ta det vidare. Det er noko i menneskenaturen som tilseier at når ein gjev gåver, så skapast det band. Andre tekstar i Bibelen talar naturlegvis om dette også - igjen eit døme på at desse tekstane ikkje er "system". Difor er det også noko å lære av Caesar her. Det er bra å dele raust. Å skape fest. Å vere til hjelp. Å gje gåver. Det er ikkje alltid ein får noko att for det - ein skal få "løn i himmelen". Men ein kan også få mykje att for det - pengar og verdiar og ressursar setjast i omløp. Dei blir til velsigning. 

I det heile er gåver ein vitskap i seg sjølv. Gjev ein ei gåve som blir til nytte, så har ein ofte "tenkt gjennom" kven mottakaren er, kva mottakaren treng. Ein viser, med gåva, at ein tenker på personen, kjenner personen, har omtanke for personen - og vil at personen skal bli ein litt betre person. Og ein viser at ein ynskjer å gjere bandet til personen sterkare. Ein set også den andre personen i gjeld til seg. Difor er det "utidig" å gje ei veldig dyr gåve (til dømes ein bil) til ein person som berre er "ein bekjent". Det blir eit unaturleg band. Men ein kan gje ein liten pose med blåbær som ein har plukka.

Såleis er det også viktig å lære seg ting, opparbeide evner og eigenskapar, også å opparbeide seg makt og ressursar. Å bli ein nyttig og dugeleg person for omgjevnadene. Vår tid legg mykje vekt på "offer" og dei er "utanfor" etc. Vel og bra - det er ei utprega kristen dygd, sjølv om denne dygda blir ubalansert i eit nyliberalt rammeverk. (Jfr. DEI). Men for ei kvinne gjeld det å vere attraktiv, omsorgsfull, nettverksbyggjande og elles aktiv; for ein mann gjeld det å vere nyttig, sterk, løysingsorientert og sjølvoppofrande - som hovudretning. Og menn har det kvinnelege i seg og vice versa.  

Det er noko å lære her av Caesar. Han la under seg Gallia, for å oppnå ære og pengar for seg sjølv, for klanen sin, for romarriket. "Questionable", for å seie det diplomatisk. Enormt mange menneske vart slakta ned av han. Stammene i Gallia låg i innbyrdes og brutal krig med kvarandre. Dei samla seg til opprør mot Caesar. Jfr. Vercingetorix og Alesia. Måten Caesar slo attende mot opprøret, steg for steg - med dårlege odds - er verkeleg svært imponerande. Verc. var også ein imponerande mann, for den del. Krassus ville spele det same spelet mot partharene i Persia - han var ikkje dyktig nok til det, og mista hovudet for det. 

Tolkien ville "helge" den før-kristne kulturen, og det må ein også gjere her. Det skal bli spennande å lese om Charlemagne, som var ein ny Caesar. I det heile er det her problemstillingane reisast i vår tid - spørsmålet om forholdet mellom imperium, religion, makt, moral. (Dette er også ei kjerneproblemstilling i joleevangeliet). Mykje å lære av Caesar, men ein Aragorn var han ikkje.