Musica perennis?

"Kva er meininga med musikken - kva vil de med han?" Eit spørsmål ein gamal pinseven stilte til bandet mitt etter at vi hadde bråka på bedehuset. Over 20 år sidan. Eit verdig spørsmål, vanskeleg å svare på. Eit enormt komplekst spørsmål. Men ein må gjere val når ein skal framføre noko, eller skape noko. Dilemma. 

Eit mogleg utgangspunkt: Spele og synge noko som blir sunge om 100 år, eller som står i tradisjonar som vil bli haldne i hevd om 100 år. 90-talsmusikken eg vaks opp med, så rart. Eg elskar den på mange vis, men høyrer ikkje så mykje på han. Ingen gjer det i dag, unnateke dei som reiser på "we love the 90s". Det er ikkje djupt nok, ikkje sterkt nok, ikkje ekte nok. Dei beste songane frå epoken er songar som samplar tidlegare, meir klassiske songar!! Eg trur mest eg elskar han fordi det er gode minne knytt til han (viktig nok). Og det er liv og røre og seksualitet i musikken. 

Eg spelar meg gjennom norske songbøker. Nokre songar har vorte klassikarar, andre verkar utdaterte og platte. (Bjørnson er lett å trekke fram). Men musikken kan ikkje lausrivast frå trua i samtida, livsstilen i samtida, filosofien i samtida! Vi song ikkje "Brøyte seg rydning i svartaste skog" i min barndom. Men no kan songen syngast att, for no har dette vorte "in". Pietistiske, inderlege salmar er "ut" no for tida, men kan kome att. Etc. 

Dersom eg ser meg sjølv som ein del av ei historie, eit landskap, eit fellesskap, ei tru - så pregast songvalet av det. Dersom eg ikkje ser meg sjølv som ein del av det (t. d. ved å bu i ei blokk i ein by og vere online), så pregast songvalet også av det. Musikken vert prega av omgjevnader - men det er også vice versa. Ein pregar omgjevnadene med vala ein tek. Og ein pregar seg sjølv. 

Eit spørsmål blir i kor stor grad ein skal vere lojal mot ein musikalsk tradisjon. Å vere for bunden er ikkje bra, trur eg. Då blir ein lett "blind" - tradisjonar får også mykje ljos kasta over seg frå utsida. Men å ikkje vere i nokon tradisjon, er heller ikkje bra. Då blir ein som eit lauv i vinden, eller ein blir kasta rundt på bylgjene på havet. Ingen røter, ikkje liv, ikkje noko som veks fram og veks seg sterkt. Dog - tradisjonar i kontakt med kvarandre kan vere veldig spennande. 

Underleg - den som opnar munnen og slår ein gitarstreng, uttrykker ei enorm mengd med historie. Noko er fysisk "substratum" - treet i gitaren, kjøt og blod i kroppen. Dette er også ein arv av evolusjon, nedarva organismar, epigenetisk arv frå forfedrane, eit resultat av enormt med val som forfedrane har gjort - prega av deira leveforhold... Og gitaren? Ikkje berre i forma, i uttrykket (nedarva frå maurarane, vidare nedover i spansk historie, heilt til handverkaren sine hender som forma gitaren +++ ), men også i intonasjonen, 12-tonesystemet, det musikalske uttrykket (med røter i frankiske kloster, gregorianske tidebøner, utvikla over hundreåra i polyfoni og notasjon og stilartar etc.) For ikkje å tale om produksjonskjeder mm. 

Dog har vi fridom til å påverke tradisjonsstraumen, skulle vi ynskje det. I nokon grad høyrer kreativitet og vilje med som ein ibuande del av å vere menneske. Dette kan utvidast og utviklast. Kanskje eit vesentleg poeng her, er at musikk i seg sjølv ikkje er ein isolert og tidlaus storleik, men deltek i breiare lag av røyndomen. Når ein erkjenner dette, blir ein på sett og vis også klar over at ein er nøydd til å uttrykke noko breiare med musikken, anten ein vil eller ei.