- Taking stock: Kva var poenget med 90-talskulturen? Det var det eg spurte meg sjølv om då eg starta opp eit konsertprosjekt. Eg visste at det var energi der, noko eg hadde, noko eg lika. Samstundes hadde eg ein rasjonell tanke om at det ikkje var djup verdi i denne musikken. Det var 90-talet, trass alt - fargar, handel, liberalisme, og samstundes tradisjon og kyrkjelegheit og struktur som heldt stand ein periode til. På mange vis ein god miks i vesten, eller kanskje ikkje. Dette er dilemmaet, paradokset, gåta, eg syslar med.
90-talet framviser på mange vis spenningane og paradoksa i sjølve musikken. Det var eit konglomerat av stilar og artistar og tema. Hiphop, rnb, europop, britpop, grunge, black metal, folk og mykje anna. Det var på mange vis ei tid for glede og rus og emosjonar og fargar, men her var ein veldig mørk "underbelly". Mange av "heltane" frå rocken i denne tida er no døde, mange klarte seg etter mykje livsstrid.
90-talsmusikken var sterk på visse emosjonar, men ikkje så sterk på innhald. Grunge er eitt døme, norsk 90-talsmusikk er in case in point. Men KKV sine utgjevingar skiljer seg ut, i kvalitet.
Så kva skal vi med 90-talskulturen og 90-talsmusikken? Kun mimring og nostalgi? Kun "tidtrøyte"? Nei - ein del klassikarar var det der. Og epoken lever vidare - han var forma av fortida, og har forma ettertida. Skjønt, dette er spørsmål som kverner i meg, fordi denne musikken prega meg såpass sterkt.
- Harrington om moderne kjønnsroller. Takeaway er: Moderne kjønnsroller oppstod som fylgje av endra sosio-økonomiske og materielle premiss, pga. "enclosure acts", industrialisme mm. Kort sagt oppløysinga av landsbyar og heim-som-arbeidsplass. Endringane som fylgte, var forståelege og logiske, på mange vis - men også destruktive, på mange vis. Dei var det dei var - og dei handla mest om djupare endringar, ikkje primært om kjønn i seg sjølv.
Poenget er at diskusjonar om kjønn, familie, born etc. i dag neppe bør gjennomførast utan grunnleggjande gjennomtenking av natur, mystikk, tradisjon, menneskenatur mm. Dette kan naturlegvis ikkje gjerast uavhengig av (levande) tradisjonar heller. Ei krevjande oppgåve er det. Pdas. utarbeidar prosessar seg organisk og naturleg, på mange vis, sjølv om det tek tid. Visdomen er å plassere seg sjølv sunt og differensiert, i møte med samtida. Det er ikkje ei oppgåve for einskilde individ, generelt sett.
Visdomstradisjonane trur eg at ville sagt seg ueinig i dette siste som du skriv. Det einskilde individet kan potensielt komme mykje lengre i sin evolusjon , enn det samfunnet rundt er i stand til på eit gjeve tidspunkt. Samtidig må ein heller ikkje undervurdere påverknaden det einskilde individet til ei kvar tid har på omgjevnaden (altså samfunnet).
ReplyDeleteDen einskildes underbevissthet kan seiast å vere ei vik i det havet som den kollektive underbevisstheten er. Mennesket er m.a.o. utprega telepatiske vesen. Ikkje minst er desse tankane viktig å ha med seg i livet som kristen, ref metaforen om kyrkja som ein kropp. Og oppmodinga frå Jesus om å vende om, og ikle seg det nye mennesket.
Guds rike skapast av alle menneske av god vilje her og nå (også enkeltindivid :). Og kvar gong eit menneske endrar seg, endrar heile verda seg. Det er min (og eg trur også visdomstradisjonane) sin påstand. Så ingen grunn til å vente på at samfunnet skal forandre seg først!
Helsing Gunhild
Må legge til at dette eg skreiv gjeld på generelt grunnlag, altså uavhengig av tematikk. Når det kjem til kjønn spesielt, må det seiast at «han og ho» veldig grunnleggande i visdomstradisjonen. Ein mistar altså ein svært viktig dimensjon ved livet om ein konsekvent byttar ut han og ho med hen. Slik det har blitt meir og meir vanleg nå til dags.
ReplyDeleteEin vis mann sa for ikkje lenge sidan, at kanskje likestillinga nå har kome langt nok til at det går an å ha ei samtale om kva som er hensiktsmessig fordeling av oppgåver/samspel mellom kjønna. Det kunne vore ei interessant samtale å ta del i! Sannsynlegvis er handlingsrommet mykje vidare enn det ein trur. Særleg dersom ein gjev slepp på nokre falske lykkestrategiar i same slengen (feks overdrive kontrollbehov og behov for anerkjennelse og materiell tryggleik). Og minnest at i vårt indre er me alle tvikjønna, i motsetnad til å bare fokusere på det ytre (som om det var alt me var).
Gunhild
Hei - eg veit ikkje om eg er så usamd i mykje av dette. Spørsmålet om forholdet mellom individ og fellesskap/tradisjon er i alle høve komplisert. Den einskilde må finne sin veg, men påverknaden frå "tunge krefter" (ideologi, tru, metafysikk, teknologi whatnot) er sterkt undervurdert i vår tid. Det er også mykje å seie om det du seier i det siste avsnittet. På ein måte kan ein vere samd, men samstundes er det eit poeng her at diskusjonar om likestilling, feminisme etc. moglegvis er mykje til fånyttes - d. e. dersom dei då ikkje knytast til større livsvisjonar og livspraksisar. Mvh Hallvard
ReplyDeleteHmm, det høyrest jau veldig komplisert og vanskeleg ut. Nokre forslag til ein evt. samtalefasilitator:
ReplyDelete* be alle deltakarar om å velge "god form" istadanfor "dårleg form" (ut frå ein hypotese om at alt kan seiast dersom formen er god)
*be deltakarane om å vere ressursorienterte framfor problemorienterte (ut frå ein hypotese om at ryggmargsrefleksen i vårt samfunn stort sett er å vere problemorientert).
* be alle deltakarar om å snakke for seg sjølv (ut frå ein hypotese om at destruktive endringar i kjønnsroller nødvendigvis må ha satt sine spor i levde liv. Og også for å halde deltakaren i polen "ta tilbake" framfor å "projisere ut" (som gjerne er ryggmargsrefleksen når me kjem borti ubehagelege ting)).
* utforske kroppslege fornemmingar som oppstår i møtet/samtalen- kva betyr dei reint fenomenologisk for den det gjeld? (ut frå hypotesen om at kroppen alltid er minst eit steg framfor tanken).
Eg er einig i at menneske kan ikkje forståast uavhengig av omgjevnaden sin. Me blir på mange måtar til i møtet med denne omgjevnaden (ref. Wollants "Gestalt Therapy- Therapy of the Situation"). Samtidig trur me som kristne at både me sjølve og omgjevnaden er skapt av Gud. Faktisk kan ein sjå på denne skapingsprosessen som pågåande, me er alle "works in progress". Ifølgje den kristne visdomstradisjonen (som eg elles vil tru ikkje skiljer seg så veldig frå øvrige visdomstradisjonar), så er vår inste realitet, urgrunnen vår, uavhengig av både tid og rom. Ut frå dette kan ein tenke seg at dei sterke kreftene du nemner påverkar dei ytre laga våre, så som personlegdommen vår. Medan vårt inste forblir upåverka. Det er difor visdomstradisjonen seier at me må vende om, og byrje å leite etter lykka i det indre.
Ein historie som illustrerer dette godt er historien om han som mista nøkkelen sin. Han visste godt kvar han hadde mista den. Men valgte å leite på feil stad, fordi det var meir selskap å finne der.
Ei fornuftig stemme, sjølv om ho sikkert ikkje har funne på alt dette sjølv: https://www.ted.com/talks/molly_wright_how_every_child_can_thrive_by_five
ReplyDeleteHelsing Gunhild
Takk for innspel, skal sjekke ut videoen.
ReplyDeleteKom til å tenke på denne diskusjonen vår i ljos av vårt nylege ordskifte om polaritetar. At det måtte vere veldig fruktbart å jobbe med «terrenget» kjønnsroller/kjønnstematikk med polaritetar som overordna «kart (t.d. i gruppeterapi).
ReplyDeleteJamfør at ikkje sjeldan finn folk seg ein partner som fyller ut deira eigne blindspots. Dei lever då ut desse «blinde» sidene av seg sjølv gjennom ein annan, i staden for å «ta dei tilbake» sjølve. Noko som sjølvsagt kan vere meir eller mindre hensiktsmessig- (alt ettersom kva eigenskapar det er snakk om).
På same måten blir det med kjønn. Bare at her hadde det kanskje vore av verdi å heller « ta tilbake» nokre blindpunkt. Påstand: Med litt auka awareness kan ein medvite plassere seg på eit kontinuum mellom polaritetane maskulin-feminin.
Fekk ein liten aha-oppleving då eg las frå «Prinsesser i Bibelen» av Waldemar for 5-åringen. Me las om Tabita, den snille prinsessen. Ho levde i den første tida etter Jesu død (og oppstandelse), og laga klær og kapper til enker: «På den tiden kunne ikke kvinnene jobbe for å tjene seg penger, derfor var mange av disse kvinnene veldig fattige». Dei må jo ha vore nokså fikserte i ei feminin kjønnsrolle! Som slo uheldig ut når dei mista sin maskuline halvdel.
Dvs utan denne maskuline halvdelen, treng dei anten hjelp, eller å sjølv bevege seg i retning av sin maskuline polaritet. Og dette gjeld jo også den dag i dag, kanskje bare med motsatt forteikn. Dvs omgjevnaden sine forventningar til både menn og kvinner på dette området har jo endra seg dramatisk.
Men, om ein som kvinne ynskjer å bevege seg mot den feminine polariteten. Så er det igrunnen eit eksemplar av motsatt kjønn, som ynskjer å bevege seg mot sin maskuline polaritet. Som gjer dette mogleg. Eit vigselsrituale som anerkjente at dei to motsatte kjønna var både viktige og motpolar til kvarandre, kunne då formulert noko i denne duren: Eg xx vil vere mann, dersom du yy vil vere kvinne (i dette samlivet). Dette ville anerkjent at dei to faktisk blir til i møte med kvarandre, også når det kjem til kjønn.
Vidare kan ein fundere over om ein eigentleg får vere fullt ut kvinne /mann, utan ein betre halvdel som ynskjer å vere «der motsatte kjønn». Som einsleg må ein jo fylle mange slags oppgåver - det er kanskje først og fremst i denne situasjonen du som kvinne verkeleg må halde på dine maskuline sider/ gjenvinne dine maskuline blindspots. Men kanskje også om du er i eit ekteskap med ein mann som bevegar seg (for) langt i retning av sin feminine polaritet.
Og ein må jo elles også vere svært takksam for at ein som aleinemor eller enke har moglegheit til å forsørge seg sjølv i dagens Norge :)
Helsing Gunhild
Eg er samd. Ironien, eller...eg veit ikkje...realiteten - er at dagens mykje bruka vigselsliturgi i Dnk omhyggeleg viskar ut kjønnsskilnader. Det refererast ikkje ein gong til "mann og kvinne". Og så sender ein paret ut i ekteskapet. Paradoks er også at dei som i mange år no har hatt ein "moral high ground" og kjempa for desse endringane, no i større og større grad fell ut i skandalar. (Nokre dog meir alvorlege enn andre). Nyleg var det ein ny "ikkje-binær prest" i Dnk, omtala i Vårt Land. Ok, flott at ein person utanom normalen blir prest. (Men to kjønn er det då likevel). Teologisk fakultet var ute og sa at "vi underviser ikkje om kjønn på TF", fordi dei altså ikkje underviser om trans etc. Eg tenkte med meg sjølv: "Ja, der tala de sant. De underviser ikkje om kjønn på TF".
ReplyDeleteEin provokasjon (i ordets rette forstand): Politiske ordningar som mogleggjer at menneske kan leve åleine...er også ofte samanvove med politiske grep som dreg menneske bort frå kvarandre.
Takk for svar. Tankevekkande utvikling- det kan jo ikkje bety anna enn at verdien av dei to kjønna vert kraftig under-/nedvurdert i DnK. Og kanskje også mange andre kristne samanhengar. Kanskje treng dei å (vidare-)utvikle teologien sin på nett dette feltet?
ReplyDeleteBlei elles nysgjerrig på sistnevnte provokasjon - har du nokre konkrete eksempel?
Helsing Gunhild
Ser elles no at VL også tek i bruk "hen" om denne nye presten. "Hen" er implisitt å akseptere at det ikkje finst to kjønn, slik også omgrepet "ikkje-binær" indikerer. Så der er vi :)
ReplyDeleteVel, sistnemnde...kvinner, til dømes, skal hjelpast til å vere sjølvstendige, ha rettar etc. Dette er ofte ei "pakke". Feminisme, kvinnekamp, "kvinner kan gjere det same som menn", likestilling etc. etc. Innan denne argumentasjonen blir det vanskeleg - ofte ikkje ynskjeleg heller - å seie: "Kvinner treng sin mann, menn treng si kvinne. Det er ting kvart av kjønna ikkje får til så godt, og ting dei er sterkare på. Samfunnet bør leggje opp til eit sterkt ekteskap, der born har det stabilt, og ektefellene kan investere i forhold og heim, og stole på at ingen bryt ut etc. etc. Kristendomen freistar i prinsippet å halde saman alt dette, dvs. å vise omsyn til "enker og farlause", differensiere kjønna, leggje til rette for sterke ekteskap etc. Moderne politikk har ofte gjort det motsette.
Hmm, ja. Min første tanke: Ein treng isåfall ei anna grad av kvalitetssikring, før ein inngår ekteskap. I høve til kristen tru, så bør ein jo ha ein grundig prosess med omsyn til om eit planlagt ekteskap er etter Guds vilje, eller ikkje.
ReplyDeleteDet var iallefall det svaret eg fekk, med omsyn til det faktum at eg var skilt, då eg vart medlem av St.Eysteinfelleskapen. Kor vidt ekteskapet i utgangspunktet var etter Guds vilje, avgjorde då om skilsmissa var ei synd eller ei. Om eg minnest rett. Det stiller jo då store krav til eiga skjelneevne, og særleg då i forkant av ekteskapinngåiing. Ser for meg at komande ektefolk då ville trenge ei form for andeleg vegleiing.
Det er vel ikkje oppnåeleg for samfunnet som heilskap. Men kunne jo vere noko å strekke seg etter for enkeltpersonar eller kristne felleskap (i katolsk samanheng er vel også ekteskapet eit sakrament).
Helsing Gunhild
Ein annan ting eg kunne ynskje meg, var ein heilt annan respekt og æresfrykt for det ufødde livet. Det er ikkje noko ein skaltar og valtar med, som ein form for hendelege uhell. Dei burde vore helsa velkomne i samfunnet, nærmast uansett kontekst (og gjerne med rause støtteordningar). Og evt vorte adopterte bort, dersom kontekst tilseier ei slik løysing. Meiner no eg.
ReplyDeleteHelsing Gunhild
Ja, viktige problemstillingar, dette her. Eg delar mykje av det du seier her. Sjølv om eg må seie eg stiller litt spørsmålsteikn ved det ein sa hjå St Eystein etc. Det er visdom i det...men også arrangerte ekteskap der ting "rullar og går", kan vere veldig gode. CS Lewis seier ein stad at det viktigaste kriteriet for eit godt ekteskap, er at ektefellene er "decent people".
ReplyDeleteDet er også klart at ekteskap utsetjast for problem i den grad menneskelivet også blir mindre i kontakt med tradisjon, natur, kultur, fellesskap etc. Store problemstillingar, i alle høve.
Trur ikkje det primært handlar om det er arrangert eller uarrangert. Kanskje arrangerte t.o.m. har betre odds, fordi dei i større grad tar omsyn til heile situasjonen. Jamfør at Guds vilje som regel (eller kanskje alltid?) spring ut av kva heile situasjonen treng. Og då fell oftast også ting på plass (som med huser mitt, antar det må ha vore Guds vilje å byggje det).
ReplyDeleteMedan skilsmisse gjerne er siste stasjon på ei reise der ting ikkje har falle på plassen. Og dersom ting då byrjar å falle på plass etter at skilsmissa har skjedd (t.d. når det gjeld foreldresamarbeid osv). Ja, då er eg tilbøyeleg til å tru skilsmissa var Guds vilje, medan ekteskapet ikkje var det.
Men at det uansett var ein del av Vegen ein skulle gå, og korreksjonen ein skulle få. Jamfør moralen i eventyr, som Tolkien skreiv om. Det kan godt vere at fare, sorg og dødsskugge, kan skjenke verdigheit og til og med visdom til ein stiv og egoistisk ungdom (ifølge Google translate). Som når ein hadde forstått at ein trong nåde, gløymte det igjen og trong ei ny påminning 🙏🏼💥⭐️
Det er vel når ein ikkje følgjer Guds vilje (bommar på målet), at ein får erfare den strenge sida av Livsens tre. «Alt som skjer meg i livet er rettferdig». Og får moglegheit til å ta læring og utvikle seg som Menneske. Og bli meir treffsikker ved neste korsveg-
Gunhild
Jo, mykje å tenke på her. "Guds vilje". Hm. Vanskeleg å vite. I alle fall er det veldig oppmuntrande å gå i gamalskog, som eg kanskje nemnte her. Som eg også sa i preika. At i gamalskog ser ein "nåde" i praksis: Mange tre som har opplevd mykje rart og mykje vondt. Men dei lever vidare, i endra form, (ofte veldig merkelege former) og blir til nytte. Då eg sa dette i kyrkja, var det mange som vart rørte. Som eg godt kan forstå.
ReplyDeleteFekk lyst til å ta ein tur i slik skog, og sjå sjølv. Kanskje du har tips til ein slik skog i her i Kviteseid?
ReplyDeleteJa, det er mange døme på nåde i praksis. Også i våre eigne liv, om me ser etter. Eg og femåringen har eit takkerituale kvar kveld, det me listar opp ting me vil takke for frå den aktuelle dagen.
Me kan vel også vere «reiskap» for Guds nåde sjølve. Det måtte iallefall vere eit fint mål å strekke seg etter.
Eg har funne ut noko nytt, som eg føyer til her. Ein kan (om ein vil) skilje mellom såkalla karmiske ekteskap og ekteskap mellom sjelevenner/tvillingsjeler. Dette las eg om i «Jorden dør uten kjærlighet» av Birgit Klein. Elles ei svært interessant bok, som også tek for seg dette med aura/chakra, og visdom formidla av oppstigne meistrar (då via mediumet B.Klein).
ReplyDeleteElles hadde eg ei erfaring (i samband med healing) som gav ei aha-oppleving av kva som er naturen til høvesvis maskulin og feminin energi. Der høgresida er sete for feminin energi og venstresida for maskulin. Nett som i Livets tre i Kabbalah.
Og den feminine er ikkje nødvendigvis noko svakare (Ref også uttrykket «inga kjære mor»). Men tvert imot streng og handlar om m.a avgrensing og disiplin (Binah-den himmelske Moder/Forståing, Geburah Strengheit og Hod-Stråleglans i Livers tre).
Så det eg trudde var maskulin energi i meg var snarare feminin (visstnok ei svært vanleg misforståing i dagens samfunn). Medan den maskuline energien på venstre side var nærmast blokkert. (i Livsens tre: Chokma- den himmelske Fader/visdom, Chesed-Miskunn og Netzach- Siger). Ja, og det er jo verkeleg Jesus-energien. Nåde, mildheit, visdom, siger, som ein i dagens samfunn så misforstått oppfattar som feminin. Men som slett ikkje er det. Snakk om å vere kjønnsforvirra i sjølve grunnstrukturen sin!
Helsing Gunhild.
Ja, det bør leggjast til at ein truleg bør vere litt kritisk til mediumet Birgit Klein. Heldigvis fekk eg ikkje lenge etter ei kraftfull bøn om beskyttelse mot skadelege åndelege krefter, som ein kan rette til erkeengelen Mikael. Den kan verkeleg anbefalast, dersom ein har trødd litt feil i sin andelege søken (eller at ein fryktar dette).
ReplyDeleteHelsing Gunhild